28. Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego „To znak!” za nami
16 i 17 maja Szaflary stały się przestrzenią opowieści o pamięci, znakach i codziennym dziedzictwie Podhala. Głównym punktem programu była XIX-wieczna Chałupa Anny Doruli oraz kościół św. Andrzeja Apostoła, wokół których zbudowano narrację dotyczącą lokalnej historii, religijności i doświadczeń mieszkańców.
Tegoroczne hasło wydarzenia — „To znak!” — zostało w Szaflarach odczytane szczególnie poprzez symbole obecne w przestrzeni domu i wsi: malowidła religijne, ślady dawnej zabudowy, lokalne opowieści oraz pamięć o wielkim pożarze z 1932 roku i cudownym ocaleniu malowidła w wyżej wymienionej chałupie. Organizatorzy pokazali dziedzictwo nie jako zbiór zabytków, ale jako żywą historię zapisaną w codzienności i krajobrazie miejsca.
Ważnym elementem programu były etnograficzne spacery po Szaflarach z etnologiem Leszkiem Janiszewskim, które pozwalały uczestnikom odkrywać wieś jako „krajobraz znaków” — przestrzeń pełną śladów historii i symbolicznych znaczeń. Uczestnicy mogli poznawać lokalne mikrohistorie, relacje mieszkańców oraz sposób, w jaki przeszłość nadal obecna jest w układzie przestrzeni i pamięci wspólnoty.
Podobne doświadczenia zwiedzającym zapewniły oprowadzania po kościele pw. św. Andrzeja Apostoła, gdzie nie- oczywistości odkrywali historyczka sztuki Joanna Świtała oraz ks. Hubert Trepa.
Integralną częścią wydarzenia były również warsztaty i działania prowadzone w ramach Pracowni Dziedzictwa, gdzie swoją wiedzą podzielili się: Andrzej Mrowca, Bartłomiej Koszarek, Jan Karpiel-Bułecka i Stanisław Apostoł. Ich celem było aktywne uczestnictwo odbiorców w interpretowaniu lokalnego dziedzictwa poprzez rozmowę, obserwację i praktyczną pracę z detalem. Program miał charakter nie tylko edukacyjny, ale również doświadczeniowy — zachęcał do uważnego patrzenia na otoczenie i odkrywania znaczeń ukrytych w zwyczajnych miejscach, natomiast o „Podhale od kuchni” zadbały Panie z Koła Gospodyń Wiejskich z Szaflar, prezentując lokalne smaki i elementy tradycyjnej gościnności, które stanowiły ważne dopełnienie programu wydarzenia.
Szaflary zostały pokazane jako przykład nowoczesnego myślenia o dziedzictwie kulturowym: bez folkloryzacji i uproszczeń, za to z naciskiem na pamięć lokalną, codzienność oraz relację między człowiekiem, historią i przestrzenią. Dzięki temu wydarzenie stało się nie tylko prezentacją zabytków, ale także refleksją nad tym, jak odczytywać znaki przeszłości we współczesnym świecie. Wydarzenie odbyło się we współpracy Gminnego Centrum Kultury, Promocji i Turystyki w Szaflarach z Małopolskim Instytutem Kultury w Krakowie.
Pełna galeria zdjęć dostępna na Facebooku.
